Yorum bırakın

Jimi Hendrix’in gitar virtüözü olması solak olmasından mı kaynaklanıyordu?

Amerikalı bir psikoloğun iddiasına göre, Jimi Hendrix’in müzik dehası büyük oranda her iki elini de aynı ustalıkla kullanabilmesine dayanıyormuş.

Jimi Hendrix, tarihin en büyük gitaristlerindendi

Jimi Hendrix, bugün hala milyonları etkilemeye devam eden büyük müzik yeteneğini, acaba her iki elini de aynı şekilde kullanabilmesine mi borçluydu? Amerikalı psikolog Stephen Christman tarafından geçtiğimiz günlerde yayınlanan bir araştırma makalesinde, Hendrix’in inanılmaz müzik yeteneğinin, onun sadece gitara hakimiyetine değil, şarkı sözlerine de yansıdığını iddia etti. Stephen Christman’ın bu çalışması kendi sitesinde de bulunuyor.

Toledo Üniversitesi’nde görevli bir uzman olan Christman‘a göre, Hendrix tam bir solak değildi. Her ne kadar gitarı solaklar için uygun olacak şekilde tersten çalsa ve bir şeyi atmak, saçını taramak ve sigarayı tutmak gibi işlevler için sol elini kullansa da, sağ eli ile yaptığı önemli hareketler de vardı. Christman makalesinde bunlara örnek olarak, telefonun ahizesini sağ eli ile tutmasını ve sağ eliyle yemek yemesini gösteriyor. Christman’a göre, Hendrix bir “ambidekstör“müş, yani her iki elini de aynı beceriyle kullanabilen kişilerden biriymiş (bu kelimenin Türkçe’de olmadığını düşünenler, bir tıp sözlüğüne bakabilirler, bazı sözlükler yanlış şekilde “ambidekströz” şeklinde de kullanmış olabilir, kanmayınız lütfen :)

Ona göre, Hendrix’in bu özelliği, beyninin sağ ve sol yarımkürelerinin daha iyi ve hızlı etkileşimde bulunmasını sağlıyor ve müziğinin her alanında etkisini gösteriyordu.

Makale, konuyu anlatmaya daha sonra şöyle devam ediyor: “Onun bu özel yeteneği, gitar çalarken sağ ve sol ellerinin hareketlerini daha hızlı ve mükemmel bir şekilde birbiriyle entegre edebilmesini sağlıyor, ayrıca şarkılarının sözleri ile melodilerinin çok daha iyi uyum göstermesine olanak sağlıyordu. Ve belki de, Hendrix, uzun bir geçmişe sahip blues ve R&B gibi müzik türleri ile 60’larda ortaya çıkan ve gelişen folk, rock ve psychedelic seslerini bu yeteneği sayesinde eşsiz bir şekilde harmanlayabiliyordu.”

Jimi Hendrix’in gelmiş geçmiş en büyük gitar virtüözlerinden biri olduğuna hiç şüphe yok elbette. Christman ise  Hendrix’in özellikle Still Raining, Still Dreaming gibi şarkılarında kullandığı tekniklere dikkat çekiyor ve onun sağ eliyle bend ve slide’lardan oluşan detaylı ve karmaşık ritm serilerini çalarken, sol eliyle de gitarın tellerini koparacak gibi çekmenin yanısıra, tiz ve bas sesler arasında sürekli geçişler yapmasını sağlayan pickup seçicisini de aynı eliyle eş zamanlı olarak kullanabildiğini belirtiyor.

Bunun yanında, pek çok ünlü gitaristin solak olduğunu da eklemek lazım; gerçi araştırmacımız, Paul McCartney, Mark Knopfler ve Kurt Cobain gibi isimlerin de göreceli olarak iki elini de benzer becerilerle kullanabilen kişiler olduğunu belirtiyor. Buna karşın, piyano ya da org virtüözlerinin büyük çoğunluğunun kesin bir şekilde tek ellerine hakim olan kişiler olduğunu ifade ediyor, yani güçlü bir şekilde ya sağ ya da sol ellerini kullanabiliyorlar, diğer elleri baskın ellerine göre çok daha az işlev yerine getirebiliyor. Bu sebepten,  piyanistler iki elin birbirinden bağımsız olma özelliğinden yararlanıyor ve genelde iki elleri ile farklı melodi serileri çalıyorlarmış.

İki eliyle de yazı yazabilen adam

Matah birşey becerdiğini sanıyor işte...

Christman, tüm bunların yanında iki elini de kullanabilme özelliğinin, Hendrix‘in şarkı yazma üslubunda da etkilerinin olmuş olabileceğini savunuyor. Onun şarkı sözleri ile melodileri bir araya getirme biçiminin, beyninin bu özelliği ile yakından ilintili olduğu görüşünde. Ona göre, dili kullanma ve ritmi işleme faaliyetleri beynin sol tarafı tarafından üstlenilirken, melodiyi oluşturma ve aradaki uyumu sağlama fonksiyonları ise beynin sağ tarafından üstleniliyor. Bu da Hendrix’in ve onun gibi her iki elini de kullanabilen kişilerin şarkı sözleri ile melodiyi çok daha “güzel” bir şekilde bir araya getirebilmelerine olanak sağlayabiliyor. Ayrıca Christman, Hendrix’in konuşurmuş gibi şarkı söyleme tarzının da beyninin iki yarımküresi arasındaki bu farklı ve garip özellikten kaynaklanmış olabileceğini belirtiyor, zira konuşma becerilerimiz beynimizin sol tarafı tarafından yönetilirken, şarkı söyleme yeteneklerimiz ise sağ tarafın görevlerinden birisi.

Tüm bunlardan ortaya çıkan sonuç ise, yazının sonlarına doğru iyice ilginç ve biraz da “uçuk” bir hal alıyor. Christman’a göre, bu çalışmanın bulguları ışığında, iki elini de kullanabilen insanların bir tür “sihirli beyin” sahibi kişiler olduklarını ve bu kişilerin  mistisizm ve “psychedelia“ya karşı yetenekli olmaları gerektiği sonucunu çıkarabiliyoruz. Yine Christman’a göre, bu kişilerin diğer insanlara kıyasla “belirsizliğe karşı toleransları” çok açık bir şekilde daha yüksek ve bu da Hendrix’in androjen (ne erkek, ne kadın) özellikleri ile onun kendine has yarattığı hem son derece çekici ve eğlenceli havası ile aşırı ciddiyetinin karışımından oluşan nev-i şahsına münhasır kişiliğini gösteriyor. Daha bitmedi, tüm bunların yanında, Hendrix’in favori melodisi de onun beyninin sinirsel özelliklerini aslında birebir yansıtıyor. Bu melodi, gitar çalanların iyi bildiği baskın 7#9 ritminden başka birşey değil ve Christman’a göre bu ritm ne tam majör ne de tam minör bir ritm olması ile tüm yukarıda anlatılan özellikler ile birebir örtüşüyor.

Son olarak, eğer bu iki elini de kullanabilme özelliği gerçekten Hendrix’in yeteneğinin kökenini oluşturuyor idiyse, dünya nüfusunun yarısının az ya da çok “iki elini benzer yetenek seviyesinde” kullanabildiği düşünüldüğünde, dünyanın çok daha müzik dolu bir yer olması gerektiği kanaatine varıyoruz. Ancak, görünürde öyle bir durumun söz konusu olmadığı da ortada. Ayrıca benim bildiğim birşey var ki, çoğumuz Hendrix’in Voodoo Chile parçasının yanına dahi yaklaşabilecek birşeyler ortaya koyabilmiş değiliz, koyabilecek gibi de görünmüyoruz.

Yani, benim kendi sonucumu söylemem gerekirse, öyle görünüyor ki Christman’ın bu teorisi üzerinde biraz daha çalışması gerekiyor. Olay budur. Üstelik, insanoğlu kendi beyninin gizemlerini çözmenin henüz başında bile değilken, bu konularda daha da dikkatli olması gerekiyor. Olay budur.

Not: Bendeniz tamamen solak sayılabilecek bir insanım, çoğu insanın sol elleri ve bacakları nasıl sadece yürümek ve iki elle bir şeyler tutmak gerektiğinde lazım oluyorsa, benim de sağ elim ve bacağım ancak o zamanlarda aklıma geliyor. Geri kalan tüm zamanlarda bütün işlerimi sol elimle hallettim bu yaşıma kadar, bundan sonra da başıma bir şey gelmedikçe böyle devam edecekmişim gibi görünüyor. Halimden de gayet memnunum :)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: