10 Yorum

Asansör kullanımında ortak yarar için sosyal baskının kullanımı üzerine bilimsel (!) bir öneri

Asansörde geçmek bilmeyen zamanBundan bir süre önce kaleme aldığım ve bazı asansör düğmelerinin halkımızı kandırmaya yönelik basit birer hileden ibaret olduğunu kanıtlayan yazımın toplumda neredeyse infiale varan tepkilere yol açması, benim için de iyi bir ders oldu: “Araştırmacı bilimsel gazetecilik” adını verdiğim ve şüphesiz ki kendi buluşum olan bu tarzda bundan sonra da yazarken, sadece toplumun hazır olduğu bilgileri vermem gerektiğine, fazlasına zamansız ve destursuz dalmamam gerektiğine bu sayede iyice emin oldum. :)

Ve bu düşünceden hareketle, hem asansör endüstrisinin yoğun baskısından yılmadığımı göstermemi sağlayabilecek, hem de topluma büyük yararının dokunacağını düşündüğüm bir öneri ile başlamayı uygun gördüm.

İşte bu son derece yaratıcı ve bilimsel öneri:

İlk olarak yüksek bir binanın 15. katındaki işyerinize gitmek istediğinizi varsayalım. Bu durumda binaya giriyor ve asansörde 15’e basıyorsunuz. Ama asansör hareket etmeden önce son anda bir kişi daha yetişiyor ve hoop 2’ye basıyor. İçimizde hafif de olsa bir öfke belirmeye başlıyor, yukarıya olan yolunuza bir durak daha eklenmesine ufaktan sinirleniyorsunuz, üstelik bunun sadece iki kat çıkmak için yapılmasına içten içe söylenmeye dahi başlıyorsunuz. Hiç şüphesiz böyle bir tepki son derece doğal ve hepimiz bu gibi durumlarla günlük hayatta sık sık karşılaşıyoruz.

Peki ya bu problemi ortadan kaldırmak ya da en aza indirmek için bir yol olsaydı? Bu sorun üzerinde bir süredir aklımda evirip çevirdiğim bir çözüm, sosyal baskıyı ve utandırmayı kullanmayı içeriyor… Çözüm tam olarak şöyle çalışacak, bakın şimdi:

Asansörde kalabalık adamı fena eder!

Bu sefer, ilk örnekten farklı olarak sizin birinci katta asansöre bindiğinizi ve 2’ye bastığınızı farzedelim. İşte o zaman asansörün metalik bir sesle şu cevabı verdiğini duyacaksınız:

“Sadece bir kat yukarıya çıkmak için düğmeye basmış bulunuyorsunuz. Lütfen, merdivenleri kullanamayacağınızı teyit etmek için düğmeye tekrar basınız.”

İmdi, eğer elleriniz ağır torbalarla doluysa, yürümekte zorluk çektiğiniz açıkça belliyse ya da sosyal olarak kabul edilebilir başka herhangi bir sebebiniz varsa, siz düğmeye içiniz rahat bir şekilde bir kez daha basacaksınız ve asansördekilerin de sizin hakkınızda kötü şeyler düşünmediğinden emin olabileceksiniz. Ancak, gücü kuvveti yerinde ve sağlıklı bir kişi görüntüsündeyseniz ve bir kat yukarı çıkmak için asansörü sırf üşengeçlikten dolayı tercih ediyorsanız (ya da en azından dışarıdan öyle görünüyorsa), o zaman bir ihtimal asansörün tepkisi sizde bir utanma veya ayıplanma duygusu uyandıracak ve kararınızı yeniden gözden geçirmenize neden olabilecek. Elbette asansörde tek başınaysanız bu çözüm hiçbir işe yaramayacak tabii, o zaman asansörle istediğiniz gibi oynamakta serbestsiniz! Ama başkalarının da bulunduğu ortamlarda böyle bir çözüm işe yarayabilir diye düşünüyorum.

Ve hatta, günün birinde ortak kullanıma açık tüm otomatik sistemlere benzer çözümler yerleştirebileceğini, böylece ortak yarara öncelik vermek için insanların “sosyal olarak utanç duyma” hissiyatından faydalanılabileceğini düşünecek kadar ileri gidebiliyorum.

Her ne kadar böyle iddialı iddialı konuşsam da, bu çözümün ideal olduğu konusunda çok da emin olmadığımı da belirtmeliyim. Şu anda aklıma gelmeyen dezavantajlarının ya da istenmeyen sonuçlarının olacağı durumların ortaya çıkabileceğini pekala tahmin ediyorum. Hatta bu tür ihtimallerin sonradan aklıma geleceğine ya da başkaları tarafından dile getirileceğine önemli derecede ihtimal veriyorum dahi diyebilirim (zira bu tür yaratıcı fikirlerimde genelde hep böyle oluyor). Ama belki de bu sefer olmaz diye fakirin ekmeği olan umudu yine de içimde taşıyorum.

Sizin aklınıza bu çözümün işe yaramayacağı bu tür durumlar geliyor mu? Eğer geliyorsa yorumlara yazsanıza, hem ne kadar zeki olduğunuzu da göstermiş olursunuz :)…

(Böyle dedim diye de hiç kimse yazmayacak şimdi, iyi mi? Yazın lütfen, gerçekten mutlu olurum.)

10 comments on “Asansör kullanımında ortak yarar için sosyal baskının kullanımı üzerine bilimsel (!) bir öneri

  1. Güzel öneriydi, teşekkürler!..
    Ama bazen işlemeyebilir..
    Mesela:
    Kişinin yürüyemeyecek kadar ileri bir hemoroid krizi olabilir ve bu da “fışarıdan görünen” bir özür olmayacaktır.
    Veya kalp hastasıdır, bunu da dışarıdan göremeyiz :))
    Hatta bir saat içinde aynı kata yirminci kez çıkmak zorunda kalan birisi de olabilir. Bu da asansör kullanmak için iyi bir sebep.
    Bir de 90’lık bir teyzeye bu uyarıyı yapan asansörün ne kadar antipatik olacağını bir düşünleim!

    Kısacası, biraz gecikmeyi göze alıp insanlık hallerine saygı duymak daha iyi.. Hangimiz biraz tembel değiliz ki?

    Başarılar!

  2. […] Bundan bir süre önce kaleme aldığım ve bazı asansör düğmelerinin halkımızı kandırmaya yönelik basit birer hileden ibaret olduğunu kanıtlayan yazımın toplumda neredeyse infiale varan tepkilere yol açması, benim için de iyi bir […] Haberin Kaynağı: WordPress.com Top Posts […]

  3. Aslında, diğer kişilerin duygularına tercüman olmak için, araya “duygusuz” bir aracı koymak iyi fikir gibi geliyor.

    Ancak, Sinan Canan’ın da bahsettiği durumları göz önüne alırsak, bu tip asansörler bazı kesime çok sempatik, bazı kesime de çok antipatik gelecektir. Açıkçası benim gibi merdiven tembeli biri için, kesinlikle antipatik olurdu. :D

  4. Acaba şöyle bir çözüm nasıl olurdu. Birinci kata çıkmak isteyen kişi asansör diğer katlardaki yolcularını bıraktıktan sonra yani ancak geri dönüşte istediği kata ulaşabilseydi?

  5. Güzel çözüm; ama her asansörün düğmeye her basıldıktan sonra belirli bir süre (çoğunda kısa ama olsun) bekleme payı vardı. Bu paya ek olarak birde ilk üç kat için “Sadece bir kat yukarıya çıkmak için düğmeye basmış bulunuyorsunuz. Lütfen, merdivenleri kullanamayacağınızı teyit etmek için düğmeye tekrar basınız.” gibi oldukça uzun bir sözü asansör bize söylediğinde ve tekrar düğmeye basma süremizde eklendiğinde diğer yolcuların bekleme süresi daha da artmayacak mı?

    Tamam, böyle kimseleri utandırmak için güzel çözüm; lakin şahsen ben böyle birini görsem kendimde aynı sözleri yukarıya doğru çıkarken söyleyerek adamı utandırabilirim. :D

    En azından asansörün söyleyeceği sözün kısaltılması gerekli… :D

  6. Benim de kafa yorduğum bir konuydu bu. Ancak senede birkaç kişinin merdivenlerden düşüp sakatladığı da başka bir gerçek. Kendi adıma ben asansörü kullanmak için optimum saatleri analiz ettim. Doluluk ve katlara uğrama sıklığı olan saat ve dakikalar biraz gözlemlenince ortaya çıkıyor zaten :)

  7. amerika’da çok kısa bir vakit bile bulununca insan başkalarının bu konuya nasıl yaklaşabileceğini görüyor. ya “1 kat bile çıkmak benim için haktır” derse o insanlar, yani sosyal baskı, ayıplanma hissedeceğine bu benim hakkım şeklinde yaklaşırsa? neredeyse bütün amerikalılar gibi? onların kültürü öyle, bizimki farklı demek de bir çözüm değil, gayet hızla amerikanlaşıyoruz, özellikle konformist özellikler söz konusu olunca.

  8. Bu problemin çözümü kolay. Yanyana iki asansör konur. Birincisi sadece tek katlara, İkincisi ise sadece Çift katlara çıkar. Böylece kimse bir kat yukarıya çıkmak için asansöre binmez.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: