5 Yorum

Motivasyonun ardındaki gerçek güdüyü merak ediyor musunuz?

Çalışanları ellerinden gelen en iyisini yapmayan iten şey nedir? Çoğu işveren, çalışanlarını motive etmenin en iyi yolunun onları maddi kazançlarla ödüllendirmek olduğu inancıyla hareket eder, bunu kendi gündelik hayatımızdan da gayet iyi biliyoruz. Bu sebeple, ikramiye ya da güzel bir köşe odayı iyi çalışan ve hedeflerini fazlasıyla tutturan birine tahsis etmek gibi araçları kullanırlar genelde.

Oysa, Daniel H. Pink son kitabı Drive‘da bu şirketlerin yanlış yolda olduklarını oldukça ikna edici bir dille anlatıyor. Kitabının temel savı olarak da, birçok araştırma sonucu ile desteklediği şu görüşü ortaya atıyor: İnsanlar, en iyi performanslarını ancak içsel olarak değer verdikleri bir işi yaparken verebilirler.

Drive The surprising truthPink, kitabında örnek olarak, çalışanlara yeni teşvikler getirmenin üretkenliği düşürdüğünü kanıtlayan araştırmalardan örnekler sunuyor. Pink’in savunduğu bu görüş aslında o kadar da yeni değil, ilk olarak 1960’larda ortaya çıkan bir tez. Zira, o yıllarda Princeton Üniversitesi’nden Sam Glucksberg ünlü “mum deneyi“ni gerçekleştirmişti. Bu deneyde, deneklere birer mum, çok sayıda kibrit ve bir kutu da raptiye verilmiş ve onlardan ellerindekileri kullanarak mumu duvara sabitlemeleri istenmişti (Aslında problemin çözümü, kutuyu platform olarak kullanmaktan geçiyordu).

Deneyin sonuçları beklenenin tersi yönde ve araştırmacılar için oldukça şaşırtıcı çıkmış. Problemi  hızlı çözmeleri için para ödülü konulan gönüllülerin, deneyi diğerlerine göre daha geç tamamladıkları görülmüş. Glucksberg de, deneklerin çözmeleri gereken soruna konsantre olmak yerine, dikkatlerini konulan ödüle verdiklerini gözlemlemiş ve dolayısıyla geç sonuca ulaşmalarının sebebini  de bu faktörle açıklamıştı.

Kitaptan, buna benzer deneylerin daha sonra da tekrarlandığını ve benzer sonuçlar verdiğini öğreniyoruz. Bu çalışmalardan birinde, Harvard Business School’un araştırmacıları, bir grup sanatçıdan bazı sanat eserlerini, yaratıcılık derecelerine ve teknik yetenek seviyelerine göre değerlendirmelerini istemiş. Ancak, araştırmacılar, bu sanat eserlerinin bir kısmı sipariş üzerine yapılmış sanat eserleri olmalarına rağmen (yani bir zenginin isteği karşılığı ve onun parasıyla), araştırmacılar hangi sanat eserlerinin sipariş üzerine yapıldığını deneye katılan sanatçılara söylememişler. Çalışmanın sonucunda, siparişle yapılan sanat eserleri, deneye katılan sanatçılar tarafından, içerdikleri yaratıcılık gücü olarak diğerlerine göre daha zayıf bulunurken, her iki sanat eseri türü arasında teknik olarak bir fark olmadıkları deneklerin ortaklaşa vardıkları sonuç olmuş.

Her ne kadar teşvik ve ödüller performansa ket vuruyormuş gibi görünse de, Pink bütün ödüllerin de böyle olmadıklarını da teslim ediyor.

Cidden motive olmuş bir insan

Örneğin, bir kısım sıkıcı ve rutin işleri tamamlamalarını sağlamak için insanlara havuç uzatmanın işe yaradığını kabul ediyor. Fakat, hızla değişen 21. Yüzyıl ekonomisinde, bireylerin ve kurumların başarısı her geçen gün daha da fazla çabuk ve yaratıcı olma kabiliyetine dayandığını, bu yüzden de yaptıkları iş için içlerinden gelen bir istek duyan insanlara olan ihtiyacın daha da hızla artmaya devam edeceğini belirtiyor. Pink, kitabında bu “içsel motivasyon” kavramını üç unsurun birlikte olması şeklinde tanımlamış. Bunlar, otonomi (yani kişinin neyi yapacağına ve nasıl yapacağına dair karar verme yetkisi), uzmanlık (bir işi maharetli bir şekilde yapabilme süreci) ve amaç (insanın içinde yaşadığı dünyayı geliştirme ve iyileştirme isteği duyması).

Drive kitabı, ne yazık ki henüz Türkçe’ye çevrilmedi, ama bir an önce çevrilmesinin oldukça faydalı olduğuna inanıyor ve yetkililere buradan sesimi duyurmak istiyorum. Duyun, duyurun!

Kitap, son olarak yukarıda yer verilen bu üç önemli özelliği ön plana çıkaran şirketlere de değiniyor ve gerçek hayattan çeşitli örnekler sunuyor. Bunlardan biri olan Google şirketinde, mühendislerin işte geçirdikleri zamanlarının % 20’sinde kendi istedikleri bir proje üzerinde çalışmalarına izin veriliyor. Google’un en önemli ürünlerinden bazıları, bu serbest çalışmalar sonucunda ortaya çıkmış, Google News bunlardan biri. California’da bulunan Toms Shoes isimli şirket ise, sattığı her çift ayakkabı için fakir ülkelerdeki çocuklara da bir çift ayakkabı bağışlama yoluna gitmiş (linke tıklarsanız, kampanyanın güzel bir sunumuyla karşılaşabilirsiniz). Daniel Pink, kitabında ayrıca Montessori metodunu uygulayan okullar gibi bazı eğitim kurumlarının da bu yöndeki çabalarına yer vermiş. Bu okullarda, çocukların kendi doğal merak alanları doğrultusunda kendi belirledikleri aktivitelerde bulunmalarına izin veriliyor.

Kısacası Pink, iş hayatının da ötesine geçerek, bu düşünce sisteminin hayatın her alanında uygulanmasını savunuyor diyebiliriz. Yani, size verilen o sıkıcı egzersiz programı yerine, spor salonunda vücudunuzu dinleyerek kendiniz karar verdiğiniz bir program uygulayın, daha faydalı olacaktır diyor (biraz acayip bir örnek oldu farkındayım, ama öz olarak söylediği bu).

Her neyse, sonuçta güzel bir kitap işte, şiddetle tavsiye ederim. Ve buraya kadar okuduğunuz için de size küçük bir hediye sunmak isterim. Daniel Pink’in TED Konferansı’nda konu hakkında yaptığı bir konuşmanın videosu hemen aşağıda! Üstelik Türkçe altyazılı olarak! Üstelik Youtube engeli falan olmaksızın!

Sizler için daha fazla ne yapabilirim, inanın bilemiyorum.

5 comments on “Motivasyonun ardındaki gerçek güdüyü merak ediyor musunuz?

  1. Selam,

    Bu kitabı ben çevirdim. Kapital’den yayımlanacak yakında sanırım.
    :)

  2. Merhaba,

    Öncelikle kitabı çevirdiğiniz için elinize sağlık. Dan Pink bu aralar özellikle ABD’de oldukça popüler ve sözü dinlenen düşünürlerden biri, ilginç fikir ve teorileri de var. Umarım bir an önce basılır, hem siz emeğinizin karşılığını almış olursunuz, hem de okurlar bu ilginç kitabın zwvkine varırlar.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: