6 Yorum

Nobel ödülleri hakkında bilmediğiniz 10 gerçek

Söz verdiğim gibi, “Bilmediğiniz 10 Gerçek” kategorisi ile, zaman zaman aralara serpiştirdiğim hafif eğlenceli yazılara devam ediyorum. Ama herhangi bir konu hakkında, ” biz bunu biliyorduk ki zaten!” diye yorum yapmak yok, unutmayın ki siz herkes değilsiniz.

Amacım, çoğunluk tarafından bu sitenin kapsamına giren konular hakkında farkında olunmadığı kanaatinde olduğum onar tane biraz komik, biraz eğlenceli ve becerebilirsem biraz da şaşırtıcı bilgiler verebilmek. Başka şey değil.

Şimdi gelelim Nobel ödüllerinin faydalarına:

1. Dinamiti bulan bir İsveçli olan Alfred Nobel hayatının sonraki döneminde buluşundan o denli pişman olmuştu ki, vasiyetinde belirttiği ve kendi seçtiği beş alanda ” bir önceki yıl içerisinde insanlığa en önemli katkıları gerçekleştiren kişilere” verilecek bir ödülün temellerini atmaya karar verdi. Anlaşılan o ki, insanlığa borcunu bir şekilde ödemeye çalışıyordu. (Tamam, ilk madde olduğu için biraz hafif başladım ve çoğunuz bunu biliyordunuz, ama daha neler geleceğini bilmiyorsunuz)

2. Alfred Nobel’in ödül fikrinin kafasında gelişmesinde muhtemelen bir Fransız gazetesinin kendisinin ölümünden önce yanlışlıkla bastığı, ölümünden sonra yayınlanmak üzere hazırlanmış olan bir makale yol açtı. Bu yazıda kendisinden “ölüm taciri” şeklinde bahsedildiğini gören Nobel’in içinde birşeylerin cız ettiğini ileri sürmek herhalde çok da yanlış olmayacaktır. (Nasıl, bunu bileniniz var mıydı?:)

3. Vasiyet açıklandığı zaman büyük gürültü koptu. Hatta, zamanın İsveç Kralı Oscar, Nobel’in yeğeni Emanuel’e amcasını şikayet dahi etti ve aile önce Nobel’in büyük mal varlığının böyle bir ödül için kurulacak vakfa devredilmesini engellemeye çalıştı. Kral, Emmanuel’e şöyle yazmıştı: “Amcanın bazı uçuk fikirleri uğruna, kardeşlerinin ve diğer akrabalarının haklarının ellerinden alınmasının önüne geçmek (malum, miras meseleleri) senin için neredeyse kaçınılmaz bir görev haline geldi.”

Gerçekten de, aile önce vasiyetnameyi kabul etmedi.

4. Nobel’e aday gösterilenlerin hiçbir zaman açıklanmadığını ve tüm kayıtların elli sene boyunca mühürlü kaldıklarını biliyor muydunuz?

Eğer aklınıza tahmin ettiğim fikir düştüyse, hemen haber vereyim: Kendi kendini aday gösterenler otomatik olarak baştan eleniyor:)

5. Fizik, kimya, fizyoloji veya tıp alanlarında bugüne dek verilen toplam 508 ödülün sadece 11 tanesini kadınlar almış durumda. Üstelik, bu 11 ödülün ikisini Marie Curie (fizik ve kimya dallarında) tek başına aldı. Buna kızının 1935’te aldığı kimya dalındaki ödülünü de eklersek, Curie ailesinin kadınları 11 ödülün 3’ünü almaları gibi çarpıcı bir gerçekle karşılaşıyoruz.

6. Yukarıdakiyle tam tezat oluşturan bir acayiplik: Fizik ve kimya dallarında verilen madalyaların bir yüzünü göğüsleri açıkta bir kadın figürü süslüyor. Hem ödül verme, hem de dalga geç! Olacak iş değil yani.

7. Nobel ödüllerinde Curie’nın dışında iki ayrı kategoride ödül alan sadece bir kişi var: Linus Pauling. 1954’te kimya dalında ödülü alan Pauling, 1962’de ise nükleer silahlar testlerine karşı yaptıkları çalışmalar nedeniyle Nobel barış ödülünü kazanmıştı.

8. Ama bir adam, herşeyi beceremez tabii. Pauling “üçlüğü”, DNA konusunda yaptığı çalışmalar yüzünden kaçırdı. Zira,  DNA’in üçlü bir helix oluşturduğu sonucuna ulaşmıştı. DNA’nın gerçek yapısını daha sonra ortaya koyan ve ikili helix yapısını açıklayan üç kişi ise bu buluşları ile 1962’te Nobel’i kaptı. Bu genç bilim adamlarının isimleri, James Watson, Francis Frick ve Maurice Wilkins idi. Bu adamlardan en popüleri olan James Watson’un bu derecede yetkin bir bilim adamı olması, daha sonra onun ırkçılık dolu açıklamaları başını oldukça büyük dertlere sokmasına engel olamadı.

9. 1949 yılında tıp alanında Nobel ödülü, lobotomy‘yi ilk kullanan doktor olan António Egas Moniz’e verildi. Lobotomy operasyonu günümüzde oldukça şüpheyle yaklaşılan ve ancak çok özel durumlarda kullanılan bir ameliyat çeşididir.

Moniz, ödülü aldıktan kısa bir süre sonra, kendisine oldukça kızgın bir hastası tarafından vuruldu ve hayatının geri kalanını felçli olarak devam ettirmek durumunda kaldı ve daha sonra keşfettiği bu yeni tedavi yöntemi itibarını büyük ölçüde kaybetti.

10. İnsanlığa büyük katkıları olduğu dünya çapında sonradan kabul gören pek çok saygın kişinin Nobel ödülü almamış olması ilginç bir durum oluşturuyor.  Örneğin, bugün doğum günü olması hasebiyle anma fırsatını bulmaktan sevinç duyduğum Gandhi Nobel Ödülü’nü hiç kazanamadı. Nobel Barış ödülü için aday gösterildiği ve anlatılanlara göre, kazanma olasılığının oldukça yüksek olduğu sene, uğradığı suikast ile öldürüldü (1948).

Kaynak: Discovery Magazine ve kendi kitaplığımdan çeşitli kaynaklar

6 comments on “Nobel ödülleri hakkında bilmediğiniz 10 gerçek

  1. Öncelikle nobel ödüllerinin saçmalık olduğunu söylemem lazım. Nedenine gelince bu adam bir katildir. Çünkü dinamiti icad ederek 3.5 milyon insanın ölümüne neden olmuştur. Özellikle zamanında koloni savaşları yaşanırken büyük tüneller kazmak için kullanılmıştır. Bir katilin vereceği ödülden hayır gelmez….

  2. Zaten hayır geldiğini falan söyleyen yok… Ne olursa olsun, bu ödüller modern zamanların en uzun süredir verilen, en sıkı kuralların uygulandığı, özellikle bilim alanlarında en saygın ödülü.

    Barış ve edebiyat ödüllerinin ne derece ciddiye alınabileceği elbette ki tartışılabilir. Hatta tartışmaya gerek bile yok, zira bence de bu iki dalda verilen ödüllerin herhangi bir ciddiyeti bulunmuyor.

  3. […] diğer yüzleri birbiriyle aynı. Onların diğer yüzünde ne olduğunu öğrenmek için Nobel ödülleri hakkındaki bilmediğiniz 10 gerçek adlı daha yeni yazdığım yazıya göz […]

  4. Obama’ya da ödülü verdiler ne yaptıysa?

  5. Obamaya ödülü verdiler Afganistan’da daha çok insanı öldürsün diye

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: